Paydaşlar, Yurttaşlar ve Birlikte Üretim

Bu neden kamu değeri açısından önemlidir

Bir halk sağlığı ekibi karşılayabileceği her kliniği fonlayıp her yardım hattını kadrolayabilir ve çok az insan kolunu sıvamazsa bir aşılama kampanyası yine de başarısız olur. Yerel bir yönetim kusursuz bir geri dönüşüm toplama çizelgesi kurabilir ve haneler atıklarını doğru ayırmazsa geri dönüşüm oranı yine de duraksar. Bir vergi idaresi her formu sadeleştirebilir ve mükellefler sistemin gönüllü olarak uymaya yetecek kadar adil olduğuna inanmazsa gelir yine de sızar. Her durumda kuruluş sonuç için gerekli ama yeterli olmayan koşulları sağlar; gerisini yurttaş sağlar.

Bu, kurulup, fonlanıp, işinin hizmet sunum noktasında bittiği varsayımıyla ölçülmüş kuruluşlar için rahatsız edici bir gerçektir. İmalattan ya da perakendeden devralınmış bir yönetim kültürü yurttaşı bitmiş bir ürün alan müşteri olarak görür. Kamu değeri kuramı yurttaşı, davranışı, rızası ve çabası sonuca girdi olan, yalnızca onun üzerine bir hüküm olmayan ikinci bir iş gücü olarak görür. Bunu yanlış anlamanın doğrudan bir maliyeti vardır: programlar sonucu gerçekten üreten ortak faaliyet etrafında değil kuruluşun faaliyeti etrafında tasarlanır, fonlanır ve değerlendirilir ve sonra bu programlar kuruluşun hiç incelemediği nedenlerle düşük performans gösterir.

Bu konu aynı zamanda kitabın önceki dört konunun açık bıraktığı bir soruyu karara bağladığı yerdir: neyin kamusal olarak değerli olduğuna karar verirken kimin yargısı sayılır. Yetkilendirme ortamı (bkz. Konu 1.2 — Stratejik Üçgen: Meşruiyet, Değer ve Kapasite), bir kamu yöneticisinin bir değer önermesini sürdürmek için ihtiyaç duyduğu meşruiyet ve desteğin kaynağıdır. Bu konu, o ortamı seçilmiş otoritenin resmî zincirinin ötesinde kimlerin doldurduğunu ve yurttaşların değere yalnızca birkaç yılda bir oyla razı olmak yerine doğrudan karar vermede ve üretmede katılmasının ne anlama geldiğini sorar.

Temel kavramlar

Bir paydaş, bir kuruluşun amaçlarını izlemesini etkileyen ya da bundan etkilenen herhangi bir birey ya da gruptur — 1963 tarihli bir Stanford Research Institute muhtırasına dayandırılan ve 1980'lerde bilim insanı R. Edward Freeman tarafından tam bir yönetim kuramına dönüştürülen bir tanım (bkz. Paydaş (kurumsal)). Kamu değeri açısından, tek bir programın paydaş haritası geniştir: hizmet kullanıcıları, kullansın ya da kullanmasın onu fonlayan vergi mükellefleri, onu yetkilendiren seçilmiş yetkililer, teslim ortakları ve sözleşmeli sağlayıcılar, saha personeli, düzenleyiciler ve — emeklilik politikası ya da iklim uyumu gibi çok yıllık bir ufku olan her şey için — bugün oyu ve sesi olmayan ama sonuçları devralacak gelecek kuşaklar.

Yurttaşlar bu haritada en az üç ayrı rol işgal eder ve bunları karıştırmak politika başarısızlığının yinelenen bir kaynağıdır. Tüketici olarak yurttaşlar bir hizmeti alır ve onu, tıpkı bir özel sektör işlemini yargılayacakları gibi, rahatlık, duyarlılık ve kalite üzerinden yargılar. Seçmen olarak yurttaşlar, politikayı belirleyen kurumlara ve görev sahiplerine, periyodik ve oldukça toplulaştırılmış bir rıza eylemiyle meşruiyet verir. Birlikte üretici olarak yurttaşlar, sonucun kendisine doğrudan girdi olan çaba, bilgi, uyum ya da davranış değişikliği katkısında bulunur — bir sağlık kontrolüne gitmek, geri dönüştürülebilirleri ayırmak, bir çukuru bildirmek, bir çocuğun ödevini gözetmek ya da bir düzenlemeye meşru olduğu anlaşıldığı için uymak. Bir yurttaş tipik olarak aynı kuruluşla ilgili olarak üç rolü birden aynı anda taşır ve yalnızca ilk ikisi için tasarlayan kamu yöneticileri üçüncüsüne bağlı sonuçlarda düşük performans gösterir.

Bu konunun yuvası olduğu terim birlikte üretim, yurttaşların ve hizmet kullanıcılarının, tamamen profesyoneller tarafından tasarlanıp teslim edilen bir hizmetin pasif alıcıları olarak değil, kamu hizmetlerinin tasarımına ve teslimine doğrudan katılımını ifade eder (bkz. Birlikte üretim (kamu hizmetleri)). Terim Amerikalı siyasi iktisatçı Elinor Ostrom'un çalışmasına dayanır (bkz. Elinor Ostrom); Ostrom 1970'lerde Chicago'da polis etkinliğinin polis faaliyetine olduğu kadar yurttaşların suçu bildirmesine ve soruşturmalara işbirliği yapmasına bağlı olduğunu gözlemledi ve bulguyu sonradan genelledi: birçok kamusal sonuç bir "düzenli üretici" (kamu kuruluşu) ve bir "tüketici üretici" (yurttaş ya da topluluk) tarafından birlikte üretilir ve taraflardan birinin katkısı tasarımdan çıkarıldığında sonuçlar zarar görür. Ostrom'un ortak kaynakların yönetişimi üzerine kitabında (bkz. Governing the Commons) geliştirilen daha geniş mirası, bu kavrayışı ortakların yönetişimine genişletti: sulama sistemleri, balıkçılıklar ve ormanlar gibi kaynaklar — iktisatçıların, insanları dışlamanın maliyetli ama tüketimde rekabetli olması nedeniyle ortak havuz kaynakları olarak sınıflandırdığı mallar (bkz. Ortak havuz kaynağı) — çoğu zaman devlet kontrolüyle ya da özelleştirmeyle değil, kullanıcıların kendilerinin, belirlenmesinde pay sahibi oldukları kurallar altında örgütlenmesiyle en iyi sürdürülür. Ortakların yönetişiminden kamu hizmeti birlikte üretimine uzanan çizgi doğrudandır: ikisi de bir kaynağı ya da hizmeti kullanan insanların aynı zamanda onu iyi üretmek için bir kaynak olduğu kavrayışına dayanır.

Birlikte üretim, kimlerin dahil olduğuna göre farklı biçimler alır. Bireysel birlikte üretim, bir yurttaşın kendi sonucuna katkısıdır (kronik bir durumu yönetmek, doğru bir vergi beyannamesi vermek). Grup birlikte üretimi, yurttaşlar kümesinin ortak bir yerel sonuç için bir kuruluşla çalışmasıdır (mahalle nöbeti, veli-öğretmen derneği). Kolektif birlikte üretim bunu, genellikle gayriresmî çabadan çok yapılandırılmış katılım yoluyla bir hizmet sistemini şekillendiren tüm bir topluluğa ölçekler.

Yapılandırılmış katılımın kendisi, Amerikalı planlamacı Sherry Arnstein'ın manipülasyon ve bilgilendirmeden danışmaya, ortaklığa ve yurttaş denetimine uzanan, yurttaş katılımının kademeli düzeylerine ilişkin etkili modeliyle yararlı biçimde örgütlenen bir spektrumu kapsar (bkz. Sherry Arnstein). Bu spektrumun üst ucunda yer alan ve bu kitap boyunca yinelenen üç mekanizma vardır. Müzakereci demokrasi, meşruiyet kaynağının önceden oluşmuş tercihlerin oylamayla toplanması değil katılımcılar arasındaki gerekçeli tartışma olduğu karar süreçlerini tanımlar (bkz. Müzakereci demokrasi). Bir yurttaş meclisi bunu ölçekte işler kılar: genel nüfus içinden kurayla seçilen, onu geniş biçimde temsil eden, belirli bir soruyu tartışmak ve öneriler üretmek için zaman, dengeli kanıt ve uzman girdisi verilen bir insan grubu (bkz. Yurttaş meclisi). Katılımcı bütçeleme, sakinlere bir kamu bütçesinin bir kısmının nasıl harcanacağı konusunda doğrudan, bağlayıcı bir söz hakkı verir; tipik olarak mahalle öneri toplantılarını izleyen kamusal bir oylamayla (bkz. Katılımcı bütçeleme). Birlikte tasarım, çoğu zaman daha geniş katılımcı tasarım başlığı altında kataloglanır; yurttaşları ve hizmet kullanıcılarını yalnızca başkalarınca üretilmiş bir tasarım hakkında danışılan özneler olarak değil, bir hizmetin tasarımında etkin ortaklar olarak içerir (bkz. Katılımcı tasarım).

Son olarak, bu konu yetkilendirme ortamını belirli bir açıdan ele alır (bkz. Konu 1.2 — Stratejik Üçgen: Meşruiyet, Değer ve Kapasite; orada, bir yöneticinin bir değer önermesini sürdürmek için desteğine ihtiyaç duyduğu aktörler — seçilmiş yetkililer, denetim organları, medya, çıkar grupları — kümesi olarak resmî biçimde tanımlanır). Bu konu, geniş kamu rızasının bu ortamın kendisinin bir parçası olduğunu ve yalnızca periyodik seçimlerle sağlanan rızanın, süregelen katılımla yenilenen rızadan daha ince ve daha kırılgan olduğunu ekler. Bir program tümüyle yasal olabilir ve yine de çalışmak için ihtiyaç duyduğu kamusal işbirliğinden yoksun bırakılabilir.

İyi uygulamalar

1. Paydaş kümesinin tamamını müdahaleyi tasarlamadan önce haritalayın, sonra değil. Hizmet kullanıcılarını, kullanıcı olmayan vergi mükelleflerini, teslim ortaklarını, saha personelini ve dışsallıklardan etkilenen her grubu belirleyin ve tasarımın şu anda hangilerini yalnızca bir izleyici olarak ele aldığını not edin.
2. Her hizmet yeniden tasarımında yurttaş-tüketici sorusunu yurttaş-birlikte üretici sorusundan ayırın. Hem "bu rahat ve duyarlı mı?" hem de "bu tasarım yurttaştan ne katkı gerektiriyor ve bu katkıyı kolay ve açıkça anlaşılır kıldık mı?" diye sorun.
3. Birlikte üretim görevini profesyonel görev kadar özenle tasarlayın. Bir sonuç, yurttaşın bir formu doğru doldurmasına, bir randevuya gelmesine ya da bir davranışı değiştirmesine bağlıysa, bu adımı hizmetin profesyonel tarafına uygulanan aynı tasarım disipliniyle — kullanıcı testi, sade dil, asgari sürtünme — ele alın.
4. Katılım mekanizmasını söz konusu karara uydurun. Düşük riskli, geri alınabilir tercihler için hafif danışma kullanın; yurttaş meclislerini ve diğer müzakereci biçimleri yüksek riskli, değerlerle yüklü ya da olağan temsilî tartışmanın iyi çözemeyeceği kadar siyasi yüklü kararlara saklayın.
5. Katılımın ne değiştirdiğini yayımlayın, yalnızca gerçekleştiğini değil. Bir yurttaş paneli, bütçeleme turu ya da danışmadan hangi önerilerin benimsendiğini, uyarlandığını ya da reddedildiğini ve nedenini sade terimlerle bildirerek döngüyü kapatın.
6. Birlikte üretimi bedava emek gibi görmek yerine düzgünce kaynaklandırın. Gönüllü zaman, topluluk uzmanlığı ve yurttaş çabasının, onları sağlayan insanlar için gerçek maliyetleri vardır; katılımın kuruluşa maliyetsiz olduğunu varsaymak yerine eğitim, masraflar ve destek için bütçe ayırın.
7. Yalnızca hevesi değil temsiliyeti hedefleyerek işe alın. Kendiliğinden katılım, zamanı, özgüveni ve kurumlara önceden güveni olan insanları fazla temsil eder; geniş kamuyu temsil etmesi amaçlanan her şey için, yurttaş meclisleri için geliştirilen uygulamayı izleyerek tabakalı örnekleme ya da hedefli erişim kullanın.
8. Birlikte tasarım ortaklarına kararın bir bölümü üzerinde gerçek yetki verin. Danışmada kalan, bağlayıcı etkisi olmayan katılım, katılımcılara girdilerinin önemli olmadığını öğretir ve güveni hiç sormamaktan daha hızlı tüketir.
9. Gelecek kuşakları ve şu anda var olmayan paydaşları sonradan akla gelen bir şey değil sürekli bir gündem maddesi olarak ele alın. Tek bir bütçe döngüsünün ötesinde etkileri olan her program için sonuçlara kimin katlanacağını adlandırın ve odada bu çıkarı temsil etme görevini birine verin.
10. Her girişim için yeniden icat etmek yerine kalıcı bir katılım altyapısı kurun. Bakımı yapılan bir yurttaş paneli, yinelenen bir bütçeleme döngüsü ya da standart bir birlikte tasarım yöntemi, bir sonraki alıştırmanın maliyetini düşürür ve kalitesini yükseltir.
11. Meşruiyet raporlarken yasal uyumu kazanılmış rızadan ayırın. Bir program her usule ilişkin gerekliliği — kamusal bildirim, yorum dönemi, onay — karşılayıp yine de bu konunun ilgilendiği geniş kamu rızasından yoksun olabilir; ikisini ayrı ayrı izleyin.
12. Personeli yalnızca görüş toplamayı değil yetki paylaşmayı da öğretin. Birlikte üretim ve birlikte tasarım, profesyonellerin yurttaş bilgisini tasarım kararlarına geçerli bir girdi olarak ele almasını gerektirir; hizmet sunumu eğitimi tek başına nadiren bunu öğretir.

Ekibinizle tartışılacak sorular

Bu hizmet için kimleri yalnızca bir izleyici olarak görüyoruz ve onlara bunun yerine birlikte üretici olarak davransaydık ne değişirdi? Başlıca hizmet kollarınızı gözden geçirin ve her biri için başarının, mevcut tasarımınızın basitçe gerçekleşeceğini varsaydığı yurttaş davranışına, uyumuna ya da çabasına bağlı olup olmadığını sorun. Bağlıysa, yurttaş kuruluşunuz o rol için tasarım yapmış olsun ya da olmasın zaten sonucun birlikte üreticisidir. Bu bağımlılık örtük bırakılıp umulmak yerine açık kılınıp planlanmış olsaydı kadrolamada, iletişimde ya da hizmet tasarımında ne değişeceğini tartışın.

Meşruiyetimiz şu anda nerede yalnızca bir seçim ya da sözleşme kazanmış olmamıza, süregelen kamu rızasına değil dayanıyor? Seçimler ve satın alma süreçleri gerçek otorite kaynaklarıdır, ama seyrek yenilenir ve çok anlaşmazlığı tek ikili sonuca toplar. Seçim döngüleri arasında kamu desteğinin ince göründüğü bir programı belirleyin ve rızayı ölçmek ve yenilemek için daha hafif, daha sık bir kanalın onun için nasıl görüneceğini tartışın. Çalıştırmanın neye mal olacağını ve çalıştırmamanın neye mal olacağını düşünün.

Katılım alıştırmalarımızdan hangileri bir kararı değiştirdi ve hangileri yalnızca zaten verilmiş bir kararı bilgilendirdi? Hiçbir sonucu değiştirmeyen katılım, kamuyu uzaklaşmaya alıştırır ve bu deneyimin haberi bir sonraki danışmaya yapılan herhangi bir davetten daha hızlı yayılır. Son iki ya da üç danışmanızı veya panelinizi dürüstçe gözden geçirin ve onlar nedeniyle sonrasında, varsa, neyin farklı olduğunu belirleyin. Bir sonraki için gerçek etkisi olması adına neyin doğru olması gerektiğini — yetki, zamanlama ya da otorite bakımından — tartışın.

Katılım süreçlerimizde kimin sesi sistematik olarak eksik ve neden? Zamanını gönüllü olarak verenlere dayanan katılım, esnek takvimi, kurumlara güveni ve katılmanın değerli olduğuna dair önceki güveni olanları fazla temsil etme eğilimindedir. Programlarınızdan etkilenen hangi grupların kendiliğinden ortaya çıkma olasılığının en düşük olduğunu ve genel bir açık davet yerine onlara ulaşmak için kasıtlı, kaynaklandırılmış bir çabanın neye benzeyeceğini tartışın. Bunu, katılımdan kimin yararlandığına dair daha geniş eşitlik sorusuyla tartın (bkz. Konu 3.5 — Eşitlik, Hakkaniyet ve Dağıtım Adaleti), çünkü eşitsiz katılım eşitsiz sonuçları sessizce yeniden üretebilir.

Standart bir danışma yerine müzakereci bir mekanizma kullansaydık bu karar nasıl farklı görünürdü? Standart danışmalar insanların zaten sahip olduğu görüşleri toplar; yurttaş meclisleri gibi müzakereci mekanizmalar katılımcılara bir görüş oluşturmadan önce zaman, dengeli kanıt ve birbirlerinin akıl yürütmesini verir. Mevcut gündeminizdeki gerçekten tartışmalı bir kararı seçin ve bunun müzakereci bir biçimden yararlanacak türden değerlerle yüklü, yüksek riskli bir tercih mi, yoksa kararın gerçek ağırlığına orantısız mı olacağını tartışın. Denemeye isteksizliğin maliyetle, zamanla ya da yanıt üzerindeki kontrolü elde tutma isteğiyle mi ilgili olduğu konusunda dürüst olun.

Yurttaş birlikte üretimine bir yıl daha yeterince yatırım yapmazsak bize paraya ve güvene neye mal olur? Birlikte üretim başarısızlıkları nadiren tek dramatik bir olay olarak görünür; yavaşça artan uygulama maliyetleri, azalan gönüllü uyum ve teknik olarak işleyen ama sonuçlarına ulaşmayan hizmetler olarak görünür. Mevcut sonuçlarınızdan hangilerinin bu yavaş başarısızlık biçimine en açık olduğunu ve birlikte üretim yeteneğine yapılacak mütevazı, fonlanmış bir yatırımın, maliyeti sonradan keşfetmeye bir alternatif olarak neye benzeyeceğini tartışın.

Uygulamada: bir kamu değeri örneği

Hem kentsel hem kırsal müşterilere hizmet veren orta büyüklükte bir bölgesel su idaresi tanıdık bir sorunla karşılaştı: çok yıllık bir kuraklık gönüllü su tasarrufunu zorunlu kılmıştı, ama önceki iki kamusal bilgilendirme kampanyası — fatura ekleri, reklam panoları, kısa ömürlü bir düşük akışlı armatür iadesi — hane kullanımında yalnızca marjinal bir azalma üretmişti. Dahili olarak idarenin liderliği açığı bir "kamu farkındalığı sorunu" olarak tanımlamaya başlamıştı; bu, daha iyi mesajlaşmanın eksik bileşen olduğunu ima ediyordu.

Yeni atanan müşteri ve topluluk hizmetleri müdürü bu çerçeveye meydan okudu. İdarenin tüm tasarruf stratejisinin hanelere yalnızca bilgilendirilecek bir izleyici gibi davrandığını, oysa gerçekte ihtiyaç duyduğu sonucun — on binlerce hane boyunca sürdürülebilir davranış değişikliği — hanelerin sonucun birlikte üreticileri olmasına bağlı olduğunu belirtti. Pazarlama bütçesinin bir kısmını farklı bir yaklaşıma yönlendirmeyi önerdi: yaş, gelir, hane büyüklüğü ve kent/kırsal dağılımı bakımından hizmet alanını geniş biçimde temsil edecek şekilde işe alınmış yüz sakinden oluşan, tek seferlik bir anket yerine idare mühendisleri ve hidrologlarla yapılandırılmış bir dizi oturum için toplanan kalıcı bir panel.

Panelin görevi dar ve somuttu: idarenin sabit bir meblağı üç seçenek arasında nasıl dağıtması gerektiğini önermek — su verimli cihazlar için daha güçlü bir iade, yüksek kullanımın marjinal maliyetini artıran kademeli bir fiyatlama yapısı ve dış mekân sulama normlarını yerel koşullara uyarlamak için mahalle düzeyinde bir birlikte tasarım süreci. Panel üyeleri idarenin kendi yönetim kurulunun aldığı aynı teknik brifingleri aldılar; bunlara her seçeneğin eşitlik için ima ettiği ödünleşimler de dahildi, çünkü kademeli fiyatlama, daha küçük aileleri olan varlıklı hanelerden çok büyük düşük gelirli haneleri cezalandırma riski taşıyordu.

Panelin nihai önerisi üçünü de farklı ölçeklerde birleştirdi: mütevazı bir evrensel iade, korunan düşük kullanım bandına sahip kademeli bir yapı ve en çok tüketen altı mahallede, idare personeli tarafından desteklenen ama yönetilmeyen topluluk liderliğinde sulama çalışma grupları. İdare yönetim kurulu öneriyi büyük ölçüde olduğu gibi benimsedi ve mahalle mahalle, panelin girdisinin doğrudan sonucu olarak neyin değiştiğini yayımladı. On sekiz ay sonra, altı pilot mahallede hane tüketimi yalnızca iade ve fiyatlama değişikliklerini alan karşılaştırılabilir bölgelere göre daha fazla düştü ve daha uzun süre kaldı. İdarenin kendi personeli değişimi bir iletişim başarısından çok, tasarrufun idarenin tek başına teslim edebileceği bir şey olmadığının, idare ile müşterilerinin birlikte üretmesi gereken bir şey olduğunun tanınması olarak tanımladı; panel ortaklığı yalnızca varsayılmış olmaktan çıkarıp kasıtlı kılmıştı.

Bu senaryo yalnızca örnektir ve kurgusaldır; herhangi bir gerçek idarenin programını tanımlamaz.

Dört sektör bakışı

Yerel yönetim

Yerel yönetim, birlikte üretimine bağlı olduğu yurttaşlara en yakın durur; bu hem bir avantaj hem bir gerilim kaynağıdır: yakınlık, katılımcı bütçeleme ve mahalle birlikte tasarımı gibi doğrudan katılım mekanizmalarını yönetilebilir bir ölçekte gerçekten uygulanabilir kılar, ama aynı zamanda aynı küçük etkin sakin havuzunun tekrar tekrar ortaya çıkmaya çağrılması ve yetkililerin bir katılım alıştırmasının teslim edemediği her şey için en doğrudan, yüz yüze hesap verebilirlikle karşılaşması anlamına gelir. Bu düzeydeki pratik beceri işe alım disiplinidir — belediye meclisi toplantılarına zaten katılmayan sakinlere ulaşmak — ve takiptir, çünkü bir yerel yönetim, vaat edilen bir danışma sonucu gerçekleşmediğinde mesafenin ya da ölçeğin ardına kolayca saklanamaz.

Merkezi yönetim

Merkezi yönetim katılım mekanizmaları genellikle daha resmî, daha büyük ölçekli ve ilgilendikleri yurttaşlardan daha uzaktır; bu, sürekli yerel birlikte tasarım yerine belirli tartışmalı sorular üzerine ulusal yurttaş meclisleri gibi temsilî müzakereci biçimlere doğru iter. Merkezi sorun, geniş biçimde temsil edici ama zorunlu olarak küçük bir müzakereci organın önerilerini, doğrudan katılmayan milyonların nüfusunu etkileyecek bir karar için meşruiyete çevirmektir; bu, alışılmadık derecede özenli, şeffaf işe alım ve raporlama gerektirir, çünkü alıştırmanın tüm meşruiyet iddiası, kamunun panelin gerçekten temsil edici olduğuna ve gerçekten dinlediğine inanmasına dayanır.

Sosyal sektör ve kâr amacı gütmeyen kuruluşlar

Kâr amacı gütmeyen ve sosyal sektör kuruluşları çoğu zaman temel işleyiş modeli olarak bir birlikte üretim ilişkisi etrafında kurulur — karşılıklı yardım dernekleri, kendi kendine yardım ve iyileşme grupları ve topluluk kuruluşları sıklıkla tam da bir sorundan etkilenen insanların aynı zamanda onu çözmenin merkezinde olması nedeniyle vardır — bu da sektöre bu konudaki kavramlarda doğal bir başlangıç verir (bunu destekleyen yönetişim yapıları için bkz. Konu 3.8 — Sosyal Sektör ve Kâr Amacı Gütmeyen Kuruluşların Yönetimi). Ayırt edici risk devletinkinin tersidir: bir fon sağlayıcı ya da kurul, tutarlılık ya da risk yönetimi adına gerçekten birlikte üretilmiş bir hizmeti yararlanıcılara teslim edilen bir hizmete sessizce profesyonelleştirebilir ve modeli en başta etkili kılan topluluk sahipliğini kaybedebilir.

Çok taraflı ve uluslararası

Çok taraflı ve uluslararası kuruluşlar bireysel yurttaşlardan en uzakta çalışır ve tipik olarak onlara, ulaşırsa, ulusal hükümetler, sivil toplum kuruluşları ya da yerel ortaklar aracılığıyla ulaşır; bu da doğrudan birlikte üretim mekanizmalarını yürütmeyi zorlaştırır ve yüzeysel biçimde yapmayı kolaylaştırır. Kalkınma programlarının, yerel topluluklara tasarım ya da kaynak kararları üzerinde gerçek yetki vermeden danışan katılım alıştırmalarının uzun, belgelenmiş bir geçmişi vardır; Ostrom'un ortaklar araştırmasından doğan katılımcı kalkınma literatürüyle ilişkilendirilen bu işin inandırıcı sürümü, yalnızca merkez karar vermeden önce bir dinleme alıştırması yürütmeyi değil, bütçe ya da tasarım yetkisinin bir kısmını gerçekten yerel ve topluluk düzeyindeki ortaklara devretmeyi gerektirir.

Sık görülen başarısızlık biçimleri

Danışma tiyatrosu. Bir kuruluş, esas karar fiilen verildikten sonra bir danışma, yurttaş paneli ya da yorum dönemi yürütür ve katılımcılar ne söylerse söylesin görünür bir değişiklik olmaz. Bu, alıştırmanın kendisinden daha pahalıya mal olur: girdilerinin süs olduğu sonucuna varan katılımcılar bir sonraki sefer harekete geçirilmesi zor hâle gelir ve boş bir sürecin haberi topluluk ağlarında herhangi bir davetten daha hızlı yayılır.

Birlikte üretimi bedava emek saymak. Bir kuruluş, bir hizmeti gönüllü zamana, ücretsiz bakıma ya da yurttaş çabasına bağımlı olacak biçimde, o çabanın gerektirdiği eğitim, eşgüdüm ve destek için bütçe ayırmadan yeniden tasarlar; fiilen defterlerini dengelemek için maliyeti en az karşılayabilecek hanelere aktarır. Bu kısa vadeli tasarruf ve daha uzun vadeli bir eşitlik sorunu üretir, çünkü en az boş zamanı olan haneler eklenen yükün en ağır düştüğü hanelerdir.

En gürültülü paydaşları temsil edici olanlarla karıştırmak. Katılıma açık, yapılandırılmamış davetler zamanı, özgüveni ve önceden kurumsal güveni olan insanları sistematik olarak kayırır; hacim bakımından sağlam görünen ama bileşim bakımından çarpık bir katılım kaydı üretir. Bu girdiye dayanan kararlar, mevcut durumdan en az hizmet alan insanlar kendiliğinden ortaya çıkma olasılığı en düşük olanlar olduğu için mevcut eşitsizlikleri düzeltmek yerine pekiştirebilir.

Profesyonel görevi tasarlayıp yurttaş görevini göz ardı etmek. Hizmetler sıklıkla kuruluşun kendi süreçleri — personel iş akışı, vaka yönetimi, veri sistemleri — üzerinde yoğun disiplinle yeniden tasarlanırken, tasarımın yurttaştan gerektirdiği adım (bir mektubu anlamak, bir formu doldurmak, bir randevuya gelmek) karşılaştırılabilir bir tasarım dikkati almaz. Sonuçlar, kuruluşun kendi performans verilerinin hiç ortaya çıkarmadığı nedenlerle zarar görür, çünkü başarısızlık noktası kuruluşun ölçtüğü şeylerin dışında kalır.

Yetkilendirme ortamını yalnızca yasallıkla karşılanmış saymak. Bir program her resmî gerekliliği — yasal danışma, kurul onayı, hukuki inceleme — karşılar ve sponsorları meşruiyet sorusunun kapandığı sonucuna varır, oysa geniş kamu rızası gerçekte aşınmış ya da hiç oluşmamıştır. Bu boşluk en kötü anda ortaya çıkma eğilimindedir: kuruluşun harekete geçme şansı olduğu erken bir uyarı olarak değil, siyasi koşullar değiştiğinde kamusal direniş, uyumsuzluk veya geri alma olarak.

Olgunluk modeli

Kontrol listesi

• Bu program için, kullanıcı olmayan vergi mükellefleri, teslim ortakları ve uygun yerde gelecek kuşaklar dahil bir paydaş haritası çizilmiştir.
• Yurttaşın sonucu üretmedeki rolü (yalnızca hizmeti tüketmesi değil) program tasarımında açık kılınmıştır.
• Yurttaşlar için birlikte üretim görevi, profesyonel görevle aynı titizlikle (sade dil, düşük sürtünme, gerçek kullanıcılarla test edilmiş) tasarlanmıştır.
• Katılım mekanizması kararın riskine, geri alınabilirliğine ve tartışmalılık düzeyine uydurulmuştur.
• Herhangi bir panel ya da müzakereci alıştırma için işe alım yöntemi, temsiliyet açısından nüfus verilerine karşı denetlenmiştir.
• Yurttaş katılımı ve birlikte üretimin gerçek maliyeti için bedava sayılmayan bir bütçe ayrılmıştır.
• Katılım alıştırmasının fiilen elinde tuttuğu yetki, katılımcılara baştan sade terimlerle belirtilmiştir.
• Alıştırmanın sonucunda neyin değiştiğini ve neyin değişmediğini yayımlamak için bir süreç vardır.
• Kimin katıldığının ve katılmadığının eşitlik sonuçları gözden geçirilmiştir (bkz. Konu 3.5 — Eşitlik, Hakkaniyet ve Dağıtım Adaleti).
• Meşruiyet yasal uyumdan ayrı izlenir; böylece usule ilişkin olarak sağlam ama kamusal olarak desteklenmeyen bir program başarısız olmadan önce görünür olur.
• Yinelenen kararlar için tek seferlik bir alıştırmaya alternatif olarak kalıcı bir katılım altyapısı düşünülmüştür.

Temel kaynaklar

• Elinor Ostrom'un birlikte üretim ve ortakların yönetişimi üzerine çalışması, özellikle Governing the Commons (1990) ve birlikte üretim ve kalkınma üzerine 1996 tarihli makalesi; yurttaşların kamusal sonuçların yalnızca tüketicileri değil üreticileri olduğunun kuramsal temeli için.
• Tony Bovaird'in kullanıcı ve topluluk birlikte üretimi üzerine 2007 tarihli Public Administration Review makalesi; hizmetler boyunca birlikte üretim rollerinin pratik bir çerçevesi için.
• Organisation for Economic Co-operation and Development (OECD)'nin müzakereci demokratik kurumlar üzerine karşılaştırmalı çalışması; yurttaş meclislerinin ve ilgili mekanizmaların nasıl tasarlandığı ve nerede başarılı ya da başarısız olduğuna dair görgül kanıt için.
• Dünya Bankası'nın katılımcı bütçeleme üzerine ülkeler arası incelemesi; bağlayıcı yurttaş bütçe süreçlerini ölçekte yürütmeye dair pratik rehberlik için.
• Sherry Arnstein'ın yurttaş katılımı merdiveni üzerine 1969 tarihli makalesi; gerçek katılımı hiçbir şeyi değiştirmeyen danışmadan ayıran temel tipoloji için.

Kaynakça

1. Stakeholder (corporate) — Wikipedia — https://en.wikipedia.org/wiki/Stakeholder_(corporate)
2. Co-production (public services) — Wikipedia — https://en.wikipedia.org/wiki/Co-production_(public_services)
3. Elinor Ostrom — Wikipedia — https://en.wikipedia.org/wiki/Elinor_Ostrom
4. Common-pool resource — Wikipedia — https://en.wikipedia.org/wiki/Common-pool_resource
5. Sherry Arnstein — Wikipedia — https://en.wikipedia.org/wiki/Sherry_Arnstein
6. Deliberative democracy — Wikipedia — https://en.wikipedia.org/wiki/Deliberative_democracy
7. Citizens' assembly — Wikipedia — https://en.wikipedia.org/wiki/Citizens%27_assembly
8. Participatory budgeting — Wikipedia — https://en.wikipedia.org/wiki/Participatory_budgeting
9. Participatory design — Wikipedia — https://en.wikipedia.org/wiki/Participatory_design
10. Ostrom, E. (1996). "Crossing the Great Divide: Coproduction, Synergy, and Development" — World Development, 24(6), 1073–1087 — https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/0305750X9600023X
11. Bovaird, T. (2007). "Beyond Engagement and Participation: User and Community Coproduction of Public Services" — Public Administration Review, 67(5), 846–860 — https://onlinelibrary.wiley.com/doi/abs/10.1111/j.1540-6210.2007.00773.x
12. Innovative Citizen Participation and New Democratic Institutions: Catching the Deliberative Wave — OECD — https://www.oecd.org/en/publications/innovative-citizen-participation-and-new-democratic-institutions_339306da-en.html
13. Participatory Budgeting (Public Sector Governance and Accountability Series), edited by Anwar Shah — World Bank — https://openknowledge.worldbank.org/handle/10986/6640
14. Ostrom, E. (1990). Governing the Commons: The Evolution of Institutions for Collective Action — Cambridge University Press.
15. Arnstein, S. R. (1969). "A Ladder of Citizen Participation" — Journal of the American Institute of Planners, 35(4), 216–224.