Sosyal Medya, Yanlış Bilgi ve Kamusal İletişim

Bu neden kamu değeri açısından önemlidir

Yirminci yüzyılın büyük bölümünde bir hükümet kurumu, bir ulusal yayıncı ya da bir avuç yerleşik gazete ortak bir yetkili kanal oluşturdu: olayların tek bir sürümü çoğu yurttaşa az sayıda kapı bekçisi aracılığıyla ulaştı (aşağıda anılan iletişimde kapı bekçiliği üzerine Vikipedi maddesine bakın). Bu düzenleme gitti. Yurttaşlar artık kamusal bilgiyle aynı sosyal medya akışında söylenti, hiciv, reklam ve kasıtlı yalanla karşılaşıyor; çoğu zaman hiçbir editoryal hesap verebilirliği ve bir hatayı düzeltme yükümlülüğü olmayan kaynaklardan. Bir zamanlar yalnızca bir basın bülteni yayımlaması gereken bir kamu kuruluşu şimdi sahibi olmadığı ve denetleyemediği bir ortamda dikkat için rekabet ediyor.

Bu kamu değeri açısından önemlidir, çünkü Mark Moore'un stratejik üçgeni meşruiyeti ve desteği, bir kuruluşun ihtiyaç duyduğu üç ayaktan biri olarak ele alır; yanında bir değer önermesi ve operasyonel kapasite vardır (bkz. Konu 1.2 — Stratejik Üçgen: Meşruiyet, Değer ve Kapasite). İletişim, yetkilendirme ortamının bir kurumun ne yaptığını ve neden yaptığını öğrenme biçimidir ve aynı zamanda ortamın ona şüphe etmeyi öğrenme biçimidir. Bir aşının güvenliği, bir seçimin dürüstlüğü ya da bir sel uyarısının doğruluğu hakkındaki yanlış iddialar resmî bir düzeltmeden daha hızlı dolaştığında, operasyonel zarar ölçülebilirdir: daha düşük aşılama kapsamı, tahliye emirlerine daha düşük uyum ve bir zamanlar kabul edilen olguları yeniden kurmanın daha yüksek maliyeti. İletişim başarısızlığı kamu değeri yaratmanın gerçek işinin yanında duran bir itibar rahatsızlığı değildir; parçalanmış bir medya ortamında gerçek işin bir parçası olmuştur.

Riskler asimetriktir. Yanlış bir iddia saniyeler içinde yazılıp yayımlanabilir; kurumsal bir düzeltme tipik olarak aynı kitleye ulaşmadan önce onay, hukuki inceleme ve bir iletişim imzası gerektirir — o zamana kadar yanlış iddia çoğu zaman olayların daha tanıdık sürümü olmuştur. İletişimi politika tasarımının sonradan akla gelen bir şeyi olarak ele alan kamu ve sosyal sektör liderleri, pratikte kendi kararlarının ilk ve çoğu zaman en kalıcı anlatımını en hızlı hareket edene bırakıyor.

Temel kavramlar

Medya parçalanması, az sayıda paylaşılan, yüksek güvenli kanaldan, her biri farklı bir yurttaşa kamusal yaşamın farklı bir sürümünü gösteren çok sayıda rakip, algoritmayla seçilmiş kanala kaymayı tarif eder. Parçalanma, bir zamanlar iddiaları yayımdan önce doğruluk için süzen kapı bekçiliği işlevini zayıflatır ve onun yerine doğruluk için değil katılım için optimize edilmiş platform sıralama sistemlerini koyar.

Yanlış bilgi, aldatma niyeti olmadan paylaşılan yanlış ya da yanıltıcı bilgidir — eskimiş bir istatistiği iyi niyetle paylaşan bir yurttaş yanlış bilgi yayıyordur. Dezenformasyon, siyasi, mali ya da stratejik kazanç için aldatmak amacıyla kasıtlı yaratılmış veya yayılmış yanlış ya da yanıltıcı bilgidir; ayrım tümüyle içerikte değil niyettedir; bu nedenle aynı yanlış iddia bir kaynaktan dezenformasyon olarak başlayıp birçok diğerinden yanlış bilgi olarak yayılabilir. Yakından ilişkili bir terim, kötü niyetli doğru bilgi, olgusal olarak doğru ama zarar vermek için bağlamdan koparılmış olarak kullanılan bilgiyi tarif eder (örneğin bilgilendirmek yerine yanıltmak için sızdırılmış gerçek bir belge); adlandırmaya değer çünkü yalnızca yalanları yakalamak üzere kurulmuş resmî doğrulama onu kaçıracaktır.

Bir infodemik — Birleşmiş Milletler'in uluslararası halk sağlığı kuruluşu olan Dünya Sağlık Örgütü'nün (DSÖ) COVID-19 salgını sırasında benimsediği ve biçimselleştirdiği bir terim — insanların ihtiyaç duyduklarında güvenilir rehberlik bulmasını zorlaştıran, hem doğru hem yanlış bilginin aşırı hacmidir. İnfodemik yönetimi, yalnızca doğruluk değerini değil bilginin hacmini ve hızını, kurumların izleyip yanıt verebileceği bir halk sağlığı ve kamu güvenliği değişkeni olarak ele alır.

Bir yankı odası, bir kişinin esas olarak zaten sahip olduğu görüşleri doğrulayan bilgiyle, tipik olarak takip etmeyi seçtiği insanlar aracılığıyla karşılaştığı bir ortamdır; bir filtre balonu, bir platformun kendi öneri algoritmasının kişinin seçmeden gördüğü şeyi daraltmasının ilişkili ama ayrı etkisidir. İkisi de bir yurttaşın düzeltmeye maruziyetini azaltır, ama farklı nedenlerle — biri toplumsal, biri teknik — ve bu nedenle farklı yanıtlar gerektirir.

Önceden çürütme, aşılama kuramına dayanan, insanları yanıltıcı bir argümanın ya da tekniğin zayıflatılmış, önleyici bir sürümüne gerçeğiyle karşılaşmadan önce maruz bırakma pratiğidir; böylece ona karşı önceden direnç oluştururlar — iletişimdeki aşı eşdeğeri; bir yanlışı yayıldıktan ve zararının bir kısmını verdikten sonra düzelten çürütmenin aksine. Medya okuryazarlığı, kaynağı ne olursa olsun bilgiye erişme, onu değerlendirme ve eleştirel olarak yargılama yeteneğinin daha geniş, daha uzun ufuklu kapasitesidir; önceden çürütme alıştırmaları ve platforma özgü düzeltmeler yurttaşların bir ölçüde buna zaten sahip olmasına bağlıdır.

Kriz iletişimi, bir acil durum hâlâ gelişirken ve olgular hâlâ eksikken hızlı, dürüst ve tutarlı iletişim kurma pratiğidir; acil durum ve dayanıklılık yönetiminin daha geniş disiplininin bir ipliğidir (bkz. Konu 3.12 — Kriz, Acil Durum ve Dayanıklılık Yönetimi), ama burada özellikle bir iletişim sorunu olarak ele alınır: kuruluşun henüz tüm yanıtlara sahip olmadığında ne söylemeli, hangi kanaldan ve ne kadar hızlı.

Siyaset bilimi anlamında meşruiyet, kamunun bir otoritenin yönetme ya da inanılma hakkını, eylemlerinin her birinin popüler olup olmadığından bağımsız olarak kabul etmesidir. Yanlış bilgi ve dezenformasyon meşruiyete esas olarak herhangi bir tek argümanı kazanarak değil, yurttaşlara resmî kaynakların ilk, hızlı ya da eksiksiz olmaya güvenilemeyeceğini kümülatif olarak öğreterek zarar verir — bu bölümde başka yerde daha uzun incelenen aynı güven açığı (bkz. Konu 4.2 — Devlete Güven ve Yurttaş Katılımı).

İyi uygulamalar

1. Önce sahip olunan kanallardan yayımlayın ve platformları kayıt değil dağıtım olarak ele alın. Kurumun tümüyle denetlediği bir web sitesi, e-posta listesi ya da başka bir kanalı herhangi bir açıklamanın yetkili sürümü olarak sürdürün ve her platform gönderisini ona bağlayın; böylece bir iddiayı doğrulamak isteyen bir yurttaşın gidecek istikrarlı bir yeri olsun.
2. Zaten öngörebileceğiniz yalanları önceden çürütün. Bir seçimden, bir aşılama kampanyasından ya da şiddetli bir hava sezonundan önce, yeniden ortaya çıkması en olası iki ya da üç yanlış anlatıyı belirleyin ve her bir iddia ortaya çıktıkça tepki vermeyi beklemek yerine manipülasyon tekniğinin kısa, sade dilli bir açıklamasını önceden yayımlayın.
3. Canlı olaylar sırasında gerçek zamanlı bir dinleme işlevi kadrolayın. Bir kriz ya da büyük bir duyuru sırasında gerçekte nelerin dolaştığını izlemek için adı belli bir kişi ya da küçük bir ekip atayın; böylece iletişim liderliği kuruluşun yayıldığını varsaydığı söylentilere değil yurttaşların gerçekte gördüğü söylentilere yanıt versin.
4. Kamusal, kalıcı bir düzeltme protokolü belirleyin ve tutarlı kullanın. Bir düzeltmeyi kimin onaylayabileceğine ve ne kadar hızlı olacağına önceden karar verin, düzeltmeleri özgün iddiayla aynı biçimde ve aynı kanallarda yayımlayın ve düzeltmenin özgün iddiayı hiç görenden fazla insan tarafından görülmesine yol açacak kadar belirgin düzelterek bir uç yalanı yükseltmekten kaçının.
5. Bir olaydaki her kurum boyunca tek bir ortak operasyonel resim kurun. Birden fazla kamu kuruluşu aynı kriz hakkında iletişim kurarken, ilk açıklama çıkmadan önce tek bir olgu kümesi ve tek bir sözcü yapısı üzerinde uzlaşın; böylece yurttaşlar pratikte aynı takımda olan kurumlardan çelişkili bilgi almaz (bkz. Konu 3.12 — Kriz, Acil Durum ve Dayanıklılık Yönetimi).
6. Medya okuryazarlığına bir kampanya olarak değil altyapı olarak yatırım yapın. Medya okuryazarlığı çalışmasını — okullarda, kütüphanelerde ve topluluk kuruluşlarında — çok yıllı bir temelde fonlayın, çünkü bir kaynağı değerlendirme yeteneği tek bir mevsimlik kampanyanın yükleyemeyeceği kalıcı bir yurttaşlık kapasitesidir.
7. Yurttaşlarla kuruluşun tercih ettiği platformda değil gerçekte kullandıkları platformlarda buluşun. Kuruluşun en çok ulaşması gereken kitlenin — yaşa, dile ya da bölgeye göre — zamanını gerçekte nerede geçirdiğini izleyin ve iletişim ekibinin yürütmesi en kolay olan her kanala varsayılan olarak başvurmak yerine iletişimi orada kaynaklandırın.
8. Yalanı düzeltmeden, düzeltmenin insanların hatırladığı şey olacağı kadar net ayırın. Önce ve en belirgin biçimde doğru olguyu belirtin, yalanı yalnızca kısaca ve açıkça yalan olarak adlandırın ve doğru olguyu sonda yeniden tekrarlayın; böylece göz gezdiren bir okuyucu mesajın en akılda kalan kısmı olarak efsaneyle kalmaz.
9. Yalnızca resmî sözcülerle değil yerel ve toplumca güvenilen habercilerle çalışın. Topluluk liderleri, yerel klinisyenler, inanç liderleri ve topluluk kuruluşları çoğu zaman belirli bir kitleyle ulusal bir kurumdan daha fazla günlük güven taşır ve onlar aracılığıyla birlikte teslim edilen bir mesaj tipik olarak daha uzağa ulaşır ve daha kolay inanılır.
10. Yalnızca erişimi değil inanç değişimini ve davranışı ölçün. Bir düzeltici kampanyanın örneklenmiş bir kitlenin neye inandığını ya da nasıl davrandığını — aşı alımı, tahliye uyumu, seçmen kaydı doğruluğu — gerçekten değiştirip değiştirmediğini, kaç kişinin gördüğünü ya da paylaştığını değil izleyin; çünkü inanç değişimi olmadan yüksek erişim boşa harcanan bir bütçedir.
11. Tartışmalı bir iddianın arkasındaki veriyi ve yöntemi yalnızca sonucunu değil yayımlayın. Bir istatistik tartışıldığında, verinin ve arkasındaki yöntemin teknik olarak okuryazar bir gazetecinin ya da yurttaşın kontrol edebileceği biçimde yayımlanması, sonucu daha yüksek sesle tekrarlamaktan daha uzun vadeli itibar işi yapar.
12. Kriz iletişim planını gerçek bir kriz gelmeden önce onu gerçekte kullanacak insanlarla prova edin. Yalnızca kâğıt üzerinde sınanmış bir iletişim planı, canlı bir olayın zaman baskısı altında güvenilir biçimde bozulur; bir yanlış bilgi enjeksiyonu dahil gerçekçi bir simülasyonla prova edilmiş bir plan boşlukları hâlâ düzeltmesi ucuzken ortaya çıkarır.

Ekibinizle tartışılacak sorular

Hızlı hareket eden yanlış bir iddianın önünde yurttaşların güveneceği bir kanalımız var mı ve kendi yurttaşlarımızdan kaçının gerçekte onu kullandığını biliyor muyuz? Birçok kamu kuruluşu, web sitelerinin ya da resmî sosyal medya hesabının yurttaşların kontrol edeceği varsayılan kaynak olduğunu varsayar, ama kullanım verisi çoğu zaman varsayılandan çok daha küçük, zaten katılımcı olan bir kitlede yoğunlaşmış bir erişim gösterir. Kuruluşunuzun kararları hakkında yanlış bir iddia yarın yayılsa, etkilenen insanların kaçının ilk saat içinde düzeltmenizi hangi kanaldan ve hangi dilde göreceğini dürüstçe tartışın. Yanıt "pek azı" olduğunda, ekip kanal inşasını zaten var olduğunu varsaymak yerine bitmemiş altyapı olarak ele almalıdır. Bu soru en iyi varsayımla değil gerçek analitikle yanıtlanır.

Zaten öngörebileceğimiz yanlış bilgiye karşı önceden çürütme programımız nedir ve ona kim sahip? Çoğu kurum bir sonraki seçimi, sağlık kampanyası ya da altyapı kararı etrafında yeniden ortaya çıkması en olası iki ya da üç yanlış anlatıyı adlandırabilir, ama azı tek seferlik bir kampanya yerine kalıcı, kaynaklı bir önceden çürütme çabasına sahiptir. Önümüzdeki 12 ay içinde hangi öngörülebilir yalanların geleceğini ve herhangi birinin yayılmadan önce, şimdi onları önceden çürütmek için açık sorumluluğa, bütçeye ve imza yetkisine sahip olup olmadığını tartışın. Kuruluşunuzun iyi bir önceden çürütme mesajı tasarlamak için kurum içi uzmanlığa sahip olup olmadığını da düşünün, çünkü kötü tasarlanmış bir tane düzeltmeden çok yalanı tekrarlayarak ters tepebilir. Bugün kimse buna sahip değilse, odada kimin olacağına karar verin.

Ne kadar hızlı düzeltme yayımlayabiliriz ve mesai saatleri dışında onu onaylama yetkisi kimde? Birçok düzeltme protokolü kâğıt üzerinde vardır ama yanlış bir iddia bir hafta sonu ya da gece boyunca yayıldığında, onay ulaşılamayan birinde durduğu için ilk seferde çöker. Personelinizden birinin viral bir yalanı ilk gördüğü andan bir düzeltmenin yayımlandığı ana kadar tam olarak ne olduğunu, her onay adımını ve ilgili her kişiyi adlandırarak ekip olarak gözden geçirin. En yavaş tek adımı belirleyin ve zaman açısından kritik vakalar için önceden devredilip devredilemeyeceğini tartışın. Zaman baskısı altında hiç sınanmamış bir protokol henüz gerçek bir yetenek değildir.

Hiçbir platformda bizi takip etmeyen ve yerel haberleri okumayan yurttaşlara nasıl ulaşıyoruz? Her kurumun yapısal olarak doğrudan ulaşmakta zorlandığı bir kitle vardır — çoğu zaman en az zamanı, kurumlara en az güveni olan ya da farklı bir anadili olan insanlar — ve yanlış bilgi onlara herkese ulaştığı kadar kolay ulaşır. Kuruluşunuz için bu kitlenin somut olarak kim olduğunu ve hangi dijital olmayan ya da topluluk aracılı kanalların (bir topluluk kuruluşu, yerel bir eczane, bir inanç lideri, bir iş yeri) kendi kanallarınızın ulaşamadığı yerde onlara ulaşabileceğini tartışın. Mevcut bütçenin bu kitleye ulaşmanın zorluğunu mu yoksa yalnızca zaten sahip olduğunuz kitleye ulaşmanın kolaylığını mı yansıttığını düşünün.

Yurttaşların bize neden güvenmediği hakkında gerçekte ne biliyoruz ve iletişim stratejimiz bu nedeni mi yoksa yalnızca belirtilerini mi ele alıyor? Güven açıklarının belirli, izlenebilir nedenleri vardır — geçmiş bir tutulmayan söz, yavaş bir kriz müdahalesi, bir toplulukta görünür biçimde başarısız olmuş bir politika — ve nedeni anlamadan kurulan iletişim çoğu zaman yanlış sorunu ele alır (bkz. Konu 4.2 — Devlete Güven ve Yurttaş Katılımı). "İnsanlar hükümete güvenmiyor" genel varsayımından ayrı olarak, hizmet alanınızdaki belirli güvensizlik kaynakları hakkında ne kanıtınız olduğunu tartışın. İletişim planınızın güvenin kaybedildiği belirli alanda onu yeniden inşa etmek için mi tasarlandığını yoksa her yerde eşit biçimde uygulanan genel bir mesajlaşma alıştırması mı olduğunu düşünün. İletişim doğru teşhis etmediği bir güven sorununu düzeltemez.

Medya okuryazarlığı yatırımımızın gerçekten işleyip işlemediğini nasıl biliyoruz? Medya okuryazarlığı fonlamasını duyurmak kolay, değerlendirmek zordur ve birçok program katılımcıların bilgiyi değerlendirme yeteneğinin gerçekten değişip değişmediğine dair kanıt olmadan yıllarca sürer. Medya okuryazarlığı çalışmanız için, varsa, hangi değerlendirme yönteminin mevcut olduğunu ve yalnızca katılımı ve memnuniyeti değil inanç ve davranış değişimini ölçüp ölçmediğini tartışın. Programın genel bir özlem etrafında değil, manipülatif içeriği belirlemede iyileşen doğruluk gibi sınanabilir bir iddia etrafında yeniden tasarlanıp tasarlanmaması gerektiğini düşünün. Değerlendirilmemiş bir medya okuryazarlığı programı bir inançtır, henüz bir olgu değildir.

Uygulamada: bir kamu değeri örneği

Orta büyüklükte bir kıyı ilçe yönetiminin halk sağlığı müdürlüğü, bir cuma öğleden sonra geç saatte, yaklaşık kırk bin sakine hizmet eden belediye su kaynağının bir bölümünde yüksek bakteriyel kirlenme gösteren laboratuvar sonuçlarını aldı. Müdürlük ihtiyati su kaynatma bildirimini taslak hâline getirmeyi bitirmeden önce, bir sakinin suyun "zehirlendiğini" ve yetkililerin "örtbas ettiğini" iddia eden bir gönderisi bölgesel bir sosyal medya grubunda zaten birkaç bin kez paylaşılmıştı; doğru altta yatan endişeyi nedenin yanlış ve daha alarm verici bir anlatımıyla karıştırıyordu.

Müdürlüğün iletişim sorumlusu, tam olarak bu senaryo üzerine on sekiz ay önce bir masa başı tatbikat yürütmüş olduğundan, sıfırdan başlamak yerine önceden kararlaştırılmış bir protokolü etkinleştirdi. Otuz dakika içinde tek bir sözcü adlandırıldı; önceki yıl ilgisiz bir olay sırasında kamu güvenine zarar veren çelişkili açıklamalardan kaçınıldı. Müdürlük su kaynatma bildirimini kendi web sitesinde, kayıtlı sakinlere kısa mesaj uyarısıyla ve viral iddiayı doğrudan adlandıran, belirli yanlışı (kirlenme kasıtlı değil bir arıtma süreci aksamasıydı) düzelten ve bildirimin beklenen süresi dahil neyin bilinmediğini açıkça belirten sade dilli bir sosyal medya gönderisi olarak eşzamanlı yayımladı.

Müdürlük, sosyal medyadaki kendi takipçi kitlesinin etkilenen sakinlerin yalnızca bir kısmına ulaştığını fark ederek, önceki yıl bir önceden çürütme alıştırması sırasında ilişki kurduğu üç topluluk kuruluşuna ve iki yerel eczaneye de başvurdu ve onlardan aynı çekirdek olguları kendi sözleriyle paylaşmalarını istedi. Dört saat içinde ilçe verileri, düzeltilmiş bildirimi ilçenin kendi hesaplarından çok bir topluluk kanalı aracılığıyla daha fazla sakinin gördüğünü düşündürdü. Bir gün sonra, arıtma arızası giderildiğinde, kısa bir takip bildirimi yine aynı kanalları kullandı ve yine neyin kesinleşmiş değil ihtiyati kaldığını adlandırdı.

Sonrasındaki bir iç gözden geçirme, itibar zararını sınırlamayı üç belirli seçime atfetti: önceden kararlaştırılmış tek sözcü protokolüne, yanlış "kasıtlı zehirleme" iddiasını görmezden gelmek yerine doğrudan adlandırıp düzeltme kararına ve müdürlüğün kriz sırasında sıfırdan inşa etmek zorunda kalmadığı topluluk habercilere güvenmeye. Gözden geçirme ayrıca gerçek bir boşluğa da dikkat çekti: müdürlüğün ilçenin en çok ikinci konuşulan dilinde eşdeğer ilişkileri yoktu ve düzeltilmiş bildirim o topluluğa diğer herkesten kabaca bir gün sonra ulaştı. Bu senaryo yalnızca örnektir ve herhangi bir gerçek yargı alanının su sistemini, kurumunu veya olayını tanımlamaz.

Dört sektör bakışı

Yerel yönetim

Yerel yönetim iletişimi, güvenin en kişisel ve en kırılgan olduğu ölçekte işler: bir sakinin tüm kurum hakkındaki görüşü çoğu zaman tek bir yerel hizmetle tek bir etkileşimle belirlenir. Yerel organların tipik olarak ulusal olanlardan çok daha küçük iletişim ekipleri ve bütçeleri vardır; bu da topluluk kuruluşlarıyla, yerel medyayla ve gayriresmî topluluk liderleriyle ilişkileri orantısız biçimde değerli kılar, çünkü kurumun doğrudan satın alamayacağı erişimi genişletirler. Karşılık gelen risk, özel izleme kapasitesi olmayan küçük bir ekibin çoğu zaman yerel olarak yanlış bir iddianın yayıldığını öğrenen son kişi olmasıdır; tam da bunun bir güvenlik bildirimine ya da bir hizmet değişikliğine uyuma en anlık zararı verebileceği yerde.

Merkezi yönetim

Merkezi yönetim tarihsel olarak fiilî paylaşılan bir kanal olarak az sayıda ulusal yayıncıya ve gazeteye güvenmiştir ve bu düzenlemenin kaybı, özellikle tartışmalı seçimler ve halk sağlığı acil durumları sırasında herhangi bir sektörün en görünür olanı olmuştur. Ulusal organlar aynı zamanda koordineli, sınır ötesi dezenformasyon kampanyalarının en sık hedefidir; otuz sekiz üye ülkesi ekonomik ve kamu yönetişimi politikasını eşgüdümleyen hükümetlerarası kuruluş olan Organisation for Economic Co-operation and Development (OECD), bunu, herhangi bir kurumun da yönetmesi gereken günlük yanlış bilgiden ayrı olarak, demokratik bilgi ekosistemleri için büyüyen bir tehdit olarak belgelemiştir. Merkezi yönetimler genellikle kalıcı önceden çürütme ve medya okuryazarlığı programları kurma kaynaklarına sahiptir, ama farklı bir riske karşı korunmalıdır: siyasi mesajlaşma gibi görünen resmî düzeltme çabaları, onları baştan inandırıcı kılan tarafsızlığı kaybeder.

Sosyal sektör ve kâr amacı gütmeyen kuruluşlar

Kâr amacı gütmeyen kuruluşlar ve hükümet dışı kuruluşlar (STK) çoğu zaman, özellikle halk sağlığı ya da insani müdahale gibi konularda, hükümetinkini aşan bir düzeyde kamu güveni taşır; bu onları değerli iletişim ortakları yapar ama aynı zamanda onları özellikle itibarsızlaştırmak üzere tasarlanmış dezenformasyonun hedefi de yapar. Sosyal sektör kuruluşları tipik olarak hükümet kurumlarından çok daha küçük bütçelerle iletişim kurar; bu da onları erişim için tek bir platforma dayanmaya iter — o platform politikalarını ya da algoritmasını değiştirirse yapısal bir kırılganlık. Sosyal sektör fonlamasının çoğu misyon ya da kampanyaya özgü olduğundan, kâr amacı gütmeyen kuruluşlar ayrıca medya okuryazarlığı ve önceden çürütme çalışmasının gerektirdiği çok yıllı, gösterişsiz yatırımı gerekçelendirmekte zorlanabilir, çünkü fon sağlayıcılar görünmez dayanıklılık inşa etmek yerine görünür bir programı desteklemeyi çoğu zaman tercih eder.

Çok taraflı ve uluslararası

Çok taraflı kuruluşlar sınırlara ya da dillere saygı göstermeyen bir infodemikle, konuşma için farklı yasal rejimleri ve farklı kurumsal güven düzeyleri olan onlarca yargı alanı boyunca düzeltici bilgiyi eşgüdümleyerek karşılaşır. DSÖ'nün COVID-19 salgını boyunca geliştirilen infodemik yönetimi çalışması, çok taraflı bir kurumun yalnızca hastalık bulaşmasını değil bilginin kendisini de etkin biçimde izlemesi ve yönetmesi gereken bir değişken olarak ele almasının en net örneğidir. Uluslararası kuruluşlar ayrıca ulusal ve yerel organların aynı ölçekte nadiren karşılaştığı gerçek bir gerilimi de aşmalıdır: önceden çürütme araştırmasını ve düzeltme metodolojisini küresel olarak paylaşırken, hangi konuşmanın düzenleneceğine dair kararların, uygun biçimde, çok taraflı bir yetkiden çok ulusal egemenlik meselesi olarak kaldığına saygı göstermek.

Sık görülen başarısızlık biçimleri

Sessizlik tuzağı. Bir şey söylemeden önce eksiksiz, doğrulanmış olgular bekleyen bir kurum, söylentinin ve yanlış iddiaların önce doldurduğu bir bilgi boşluğu bırakır; resmî sürüm geldiğinde, bir anlatı belirlemek yerine yerleşik bir anlatıyla rekabet eder. Maliyet yalnızca daha yavaş düzeltme değil, kurumun konuştuktan sonra bile ya yavaş ya kaçamak olduğuna dair kalıcı bir algıdır.

Çürütme koşu bandı. Önceden çürütme kapasitesi olmayan bir kuruluş, tüm iletişim çabasını her yeni yanlış iddiaya tek tek tepki vermeye harcar, örüntünün önüne hiç geçemez ve cevaplaması gereken yalan hacmini hiç azaltmadan iletişim personelini tüketir. Bir iddiayı çürütmek istemeden aşinalığını ve erişimini artırabileceğinden, tümüyle tepkisel bir duruş, daha düşük riskli iddialarda kurumu hiçbir şey yapmamaktan daha kötü bırakabilir.

Tek kanal bağımlılığı. Tüm doğrudan yurttaşa iletişim kapasitesini tek bir platform etrafında kuran bir kurum, o platform algoritmasını, moderasyon politikasını ya da erişim koşullarını — kurumun hiçbirini denetlemediği — değiştirdiğinde maruz kalır. Bu, kamu kuruluşlarını tekrar tekrar uyarısız olarak, güvenilir bir kanala en çok ihtiyaç duydukları tam o anda, bir kitleyi sıfıra yakın bir noktadan yeniden inşa etmeye zorlamıştır.

Veri yığını. Viral bir yalana yanıt olarak ham veri ya da uzun bir teknik çürütme yayımlamak, bir kurumun kapsamlı olma içgüdüsünü tatmin eder ama özgün iddiayı gören kitleye nadiren ulaşır ya da onu ikna eder, çünkü başlığın ötesini neredeyse kimse okumaz. Maliyet, teknik olarak doğru ve pratik olarak görünmez bir düzeltmedir.

Uç bir iddiayı aşırı düzeltmek. Yalnızca küçük, uç bir kitlesi olan bir yalana yüksek sesle ve tekrar tekrar yanıt vermek onu özgün iddiayı gören kitleden kat kat büyük bir kitleye yükseltebilir — yanlış bilgi araştırmasında iyi belgelenmiş bir risk. Maliyet, kurumun kontrol altına almaya çalıştığı iddianın kendi kendine yol açtığı yayılmasıdır.

Olgunluk modeli

Kontrol listesi

• Adı konmuş bir sahip olunan kanal vardır ve yetkili kayıt olarak ele alınır; her platform gönderisi ona bağlanır.
• Önümüzdeki 12 ay için en öngörülebilir iki ya da üç yanlış anlatı belirlenmiş ve bir sahibe atanmıştır.
• En az bir öngörülebilir anlatı için bir önceden çürütme mesajı taslak hâline getirilmiş ve sınanmıştır.
• Bir düzeltmeyi kimin onaylayabileceğini, mesai dışı dahil, adlandıran yazılı bir düzeltme protokolü vardır.
• Büyük olaylar ve duyurular için gerçek zamanlı bir dinleme işlevi adı belli bir kişiye ya da ekibe atanmıştır.
• Yerelde konuşulan dilleri kapsayan, topluluğun güvendiği en az iki haberciyle ilişkiler belgelenmiş ve krizler arasında sürdürülmektedir.
• Kriz iletişim planı son 12 ay içinde gerçekçi bir simülasyonla prova edilmiştir (bkz. Konu 3.12 — Kriz, Acil Durum ve Dayanıklılık Yönetimi).
• Aynı olaya karışması muhtemel her diğer kurumla paylaşılan tek sözcü yapısı üzerinde uzlaşılmıştır.
• Medya okuryazarlığı çalışması tek bir kampanya olarak değil çok yıllı bir program olarak fonlanmaktadır.
• Yalnızca erişimi veya gösterimleri değil inanç ya da davranış değişimini ölçen bir değerlendirme yöntemi vardır.
• Herhangi bir tartışmalı kamusal iddianın arkasındaki veri, tanımlı bir zaman sınırı içinde yayımlanabilir.
• Yerel güvensizliğin belirli, kanıtlanmış nedenleri varsayılmak yerine belirlenmiştir (bkz. Konu 4.2 — Devlete Güven ve Yurttaş Katılımı).

Temel kaynaklar

Dünya Sağlık Örgütü'nün COVID-19 salgını boyunca geliştirilen infodemik yönetimi programı, bir kamu kurumunun bilgi hacmini ve hızını bir krizin yan etkisi yerine etkin biçimde yönetilecek bir değişken olarak ele almasının en tam işlenmiş örneğidir. OECD'nin, üye hükümetlerin dezenformasyona nasıl yanıt verdiğine dair "Facts not Fakes" değerlendirmesi dahil bilgi bütünlüğü çalışması, bu konunun sorunun kurumsal ve sınır ötesi boyutuna dair iddialarının zeminini oluşturur. Aşılama kuramı ve önceden çürütme üzerine akademik yazın, özellikle Jon Roozenbeek, Sander van der Linden ve işbirlikçileriyle ilişkilendirilen araştırma, bu konunun kontrollü araştırmada yanlış bilginin yayılmadan önce ona karşı direnç inşa ettiği gösterilenlere, sonradan düzeltmekten farklı olarak, dair iddialarının zeminini oluşturur.

Kaynakça

1. Misinformation — Wikipedia — https://en.wikipedia.org/wiki/Misinformation
2. Disinformation — Wikipedia — https://en.wikipedia.org/wiki/Disinformation
3. Inoculation theory — Wikipedia — https://en.wikipedia.org/wiki/Inoculation_theory
4. Media literacy — Wikipedia — https://en.wikipedia.org/wiki/Media_literacy
5. Infodemic — Wikipedia — https://en.wikipedia.org/wiki/Infodemic
6. Echo chamber (media) — Wikipedia — https://en.wikipedia.org/wiki/Echo_chamber_(media)
7. Filter bubble — Wikipedia — https://en.wikipedia.org/wiki/Filter_bubble
8. Fake news — Wikipedia — https://en.wikipedia.org/wiki/Fake_news
9. Crisis communication — Wikipedia — https://en.wikipedia.org/wiki/Crisis_communication
10. Political legitimacy — Wikipedia — https://en.wikipedia.org/wiki/Legitimacy_(political)
11. Social media — Wikipedia — https://en.wikipedia.org/wiki/Social_media
12. Gatekeeping (communication) — Wikipedia — https://en.wikipedia.org/wiki/Gatekeeping_(communication)
13. Infodemic — World Health Organization — https://www.who.int/health-topics/infodemic
14. Facts not Fakes: Tackling Disinformation, Strengthening Information Integrity — OECD — https://www.oecd.org/en/publications/facts-not-fakes-tackling-disinformation-strengthening-information-integrity_d909ff7a-en.html
15. Prebunking interventions based on "inoculation" theory can reduce susceptibility to misinformation across cultures — Roozenbeek, van der Linden, and Nygren, Harvard Kennedy School Misinformation Review — https://misinforeview.hks.harvard.edu/article/global-vaccination-badnews/